همه چیز درباره مدل کسب و کار(Business Model)
همه چیز درباره مدل کسب و کار
راهاندازی یک کسبوکار جدید همواره با چالشهای بسیاری همراه است. از تصمیمگیری درباره محصولات و خدمات گرفته تا شناخت مشتریان هدف و تدوین راهبردهای بازاریابی، همه و همه نیازمند برنامهریزی دقیق و جامع هستند. در این میان، یکی از مهمترین ابزارهایی که میتواند به کسبوکار شما کمک کند تا مسیر موفقیت را به درستی طی کند، مدل کسبوکار (Business Model) است.
مدل کسبوکار به شما کمک میکند تا درک روشنی از نحوه عملکرد کسبوکارتان داشته باشید. با استفاده از این مدل، میتوانید به سؤالاتی نظیر “چه محصول یا خدماتی را ارائه میدهید؟”، “مشتریان شما چه کسانی هستند؟” و “چگونه درآمد کسب میکنید؟” پاسخ دهید. در واقع، مدل کسبوکار نقشه راهی است که شما را از بیراهه رفتن دور میکند و کمک میکند که با یک نگاه یکپارچه بتوانید بیزینستان را مدیریت کنید.
یکی از مهمترین دلایل شکست کسبوکارها، عدم برنامهریزی مناسب و نداشتن یک مدل کسبوکار مشخص است. بسیاری از کارآفرینان تمرکز خود را بر تولید محصول یا خدمات میگذارند و از اهمیت تدوین مدل کسبوکار غافل میشوند. این در حالی است که داشتن یک مدل کسبوکار کارآمد میتواند راهنمایی برای تمامی جنبههای کسبوکار شما باشد و به شما کمک کند تا با بهرهوری بیشتری عمل کنید. در این مطلب به بررسی کامل جزئیات مدل کسب و کار میپردازیم و دربارهی مشخصههای بهترین مدل کسب و کار صحبت میکنیم.
مدل کسب و کار چیست؟
مدل کسب و کار (Business Model) طرحی جامع است که نحوه درآمدزایی یک شرکت را توضیح میدهد. این مدل شامل شناسایی پایگاه مشتریان، نحوه ارائه ارزش به آنها و جزئیات مالی است. مدل کسبوکار به شرکتها اجازه میدهد تا این اجزا را به صورت یکپارچه تعریف کنند و از این طریق، فعالیتهای خود را بهبود بخشند.
در واقع مدل کسبوکار، برنامهای جامع برای کسب درآمد و سودآوری کسبوکار شما است. این مدل، جزئیات محصولات و خدماتی که قصد ارائه دارید، بازار هدف و هزینههای پیشبینی شده را مشخص میکند تا از رشد و پایداری کسبوکار حمایت کند. همچنین، مدل کسبوکار توضیح میدهد که کسبوکار شما به چه کسانی خدمت میکند، چه پیشنهادی ارائه میدهد، چگونه این پیشنهاد را به مشتریان میرساند و چگونه به اهداف خود دست مییابد.
اجزای اصلی مدل کسبوکار
مدل کسب و کار شامل چندین عنصر کلیدی است که به طور یکپارچه با یکدیگر کار میکنند تا به کسبوکار شما کمک کنند ارزش ایجاد کرده و درآمدزایی کنند. این اجزا حول چهار موضوع اصلی شکل میگیرند:
- محصول یا خدمات
- توضیح محصولات یا خدمات: این بخش شامل توضیح دقیقی از محصولات یا خدماتی است که شرکت به بازار عرضه میکند. مشخص کردن ویژگیها و مزایای هر محصول یا خدمت ضروری است تا مشتریان بدانند که چه چیزی را میخرند و چرا این محصول یا خدمت ارزش خرید دارد.
- مزایای محصولات یا خدمات: ارائه ارزش افزودهای که محصولات یا خدمات شما به مشتریان ارائه میدهند. این میتواند شامل کیفیت بالا، قیمت مناسب، نوآوری یا هر ویژگی دیگری باشد که محصولات یا خدمات شما را از رقبا متمایز میکند.
- نحوه ارائه به بازار
- کانالهای توزیع: راهها و روشهایی که از طریق آنها محصولات یا خدمات شما به دست مشتریان میرسد. این شامل فروشگاههای فیزیکی، فروشگاههای آنلاین، توزیعکنندگان، نمایندگیها و هر روش دیگری است که برای رساندن محصولات به مشتریان استفاده میشود.
- استراتژیهای بازاریابی: روشهایی که برای جذب و نگهداری مشتریان به کار میبرید. این میتواند شامل تبلیغات، روابط عمومی، بازاریابی محتوا، بازاریابی دیجیتال و سایر روشهای بازاریابی باشد که برای ایجاد آگاهی و جلب توجه مشتریان استفاده میشود.
- هزینهها
- هزینههای تولید: تمام هزینههای مرتبط با تولید محصولات یا ارائه خدمات. این شامل هزینههای مواد اولیه، نیروی کار، تجهیزات و سایر منابعی است که برای تولید محصولات یا خدمات به کار میروند.
- هزینههای توزیع و بازاریابی: هزینههای مربوط به رساندن محصولات یا خدمات به مشتریان و تبلیغ آنها. این شامل هزینههای حمل و نقل، تبلیغات، بازاریابی دیجیتال و سایر هزینههای مرتبط با جذب و نگهداری مشتریان است.
- هزینههای عملیاتی: هزینههای جاری کسبوکار که برای نگهداری و مدیریت عملیات روزمره ضروری هستند. این شامل هزینههای اجاره، حقوق و دستمزد کارکنان، هزینههای اداری و سایر هزینههای ثابت و متغیر است.
- درآمدزایی و سودآوری
- روشهای کسب درآمد: روشهای مختلفی که شرکت برای کسب درآمد از مشتریان خود استفاده میکند. این میتواند شامل فروش مستقیم محصولات، مدلهای اشتراکی، تبلیغات، حق اشتراک، مدلهای فریمیوم و سایر روشهای درآمدزایی باشد.
- مدیریت جریانهای درآمدی: مدیریت و بهینهسازی جریانهای مختلف درآمدی برای افزایش سودآوری. این شامل تحلیل قیمتگذاری، مدیریت هزینهها و بهبود فرآیندهای فروش و بازاریابی است.
با توجه به تنوع گستردهای که در حال حاضر در انواع کسبوکارها وجود دارد، مدلهای کسب و کار نیز به طور مداوم در حال تغییر و تکامل هستند. لازم به ذکر است که هیچ مدل کسبوکار واحدی وجود ندارد که بتواند برای همه کسبوکارها مناسب باشد. هر کسبوکار نیازمند یک مدل منحصربهفرد است که بر اساس نیازها و شرایط خاص خود طراحی و پیادهسازی شود.
ابزارها و موارد مورد نیاز قبل از طراحی مدل کسب و کار
برای طراحی یک مدل کسب و کار کارآمد، لازم است ابتدا با چند مفهوم اساسی آشنا شویم. در ادامه به توضیح مختصر این موارد میپردازیم:
- ماموریت کسب و کار (Mission)
ماموریت یا رسالت، همان ارزشی است که محصول یا خدمات شما به بازار و یا به جامعه ارائه میدهد. معمولاً یک معیار ارزشی-اجتماعی به معنی واقعی کلمه است که نشان میدهد شرکت شما چه تفاوتی با رقبا دارد. این ماموریت باید در تمام ارکان کسبوکار شما حضوری پررنگ داشته باشد و تمامی فعالیتها باید با این ماموریت همسو باشند.
- چشمانداز (Vision)
چشمانداز یک هدف بلندمدت است که نشان میدهد کسبوکار شما در آینده به کجا خواهد رسید. به عنوان مثال، ممکن است هدف شما دستیابی به سهم بازار بیشتر یا تبدیل شدن به رهبر بازار در یک حوزه خاص باشد. این چشمانداز باید انگیزهبخش و الهامبخش باشد.
- هدف (Target)
اهداف، خواستههای کوتاهمدت و بلندمدت شما برای کسبوکار هستند. این اهداف میتوانند شامل فروش، توسعه محصولات، ورود به بازارهای جدید و یا هر چیز دیگری باشند که شما را به سمت چشمانداز خود هدایت میکنند.
- استراتژی (Strategy)
استراتژی، برنامهای است که نشان میدهد چگونه به اهداف خود خواهید رسید. این برنامه باید جامع و بلندمدت باشد و تمام جنبههای کسبوکار را در بر گیرد. استراتژی باید به کسبوکار شما کمک کند تا در محیط رقابتی خود موفق عمل کند.
- ماتریس سوات (SWOT)
ماتریس SWOT ابزاری تحلیلی است که نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدهای کسبوکار شما را ارزیابی میکند. این ابزار به شما کمک میکند تا با شناخت دقیق این عوامل، استراتژیهای مناسبی برای پیشرفت کسبوکار خود تدوین کنید.
تحلیل SWOT
- نقاط قوت (Strengths): عواملی که کسبوکار شما را برتر میکنند و میتوانند به شما در بازار کمک کنند.
- نقاط ضعف (Weaknesses): عواملی که کسبوکار شما را عقب میاندازند و نیاز به بهبود دارند.
- فرصتها (Opportunities): شرایطی که میتوانند به رشد و توسعه کسبوکار شما کمک کنند.
- تهدیدها (Threats): عواملی که میتوانند به کسبوکار شما آسیب بزنند یا مانع رشد آن شوند.
قانون پارتو (Pareto)
اصل پارتو یا قانون 80/20 میگوید که 80 درصد نتایج از 20 درصد فعالیتها به دست میآید. این اصل به شما کمک میکند تا فعالیتهای کلیدی و پراثر خود را شناسایی و بر آنها تمرکز کنید تا به حداکثر بهرهوری دست یابید.
مدل کسب و کار دارای چه بخش هایی است؟
مدل کسب و کار یک نقشه جامع برای نشان دادن نحوه عملکرد و درآمدزایی یک شرکت است. این مدل شامل ۹ جزء اساسی است که هر کدام نقش حیاتی در موفقیت و پایداری کسبوکار دارند. در ادامه به توضیح هر یک از این اجزا میپردازیم:
１. بخش مشتریان (Customer Segments)
در اولین مرحله، باید مشتریان هدف خود را شناسایی و دستهبندی کنید. این به معنای شناسایی گروههای مختلف مشتریانی است که شرکت شما به آنها خدمات یا محصولات ارائه میدهد. برای مثال، یک پلتفرم آموزش آنلاین ممکن است به دانشآموزان، معلمان و والدین خدمات ارائه دهد. این بخشها به شما کمک میکند تا نیازها و رفتارهای هر گروه را بهتر درک کنید و راهبردهای بازاریابی مناسبی برای هر یک تدوین کنید.
２. ارزش پیشنهادی (Value Proposition)
ارزش پیشنهادی شما باید نیازهای خاصی از مشتریان را برآورده کند و به آنها دلیلی برای انتخاب شما به جای رقبا بدهد. این میتواند شامل کیفیت بالای محصول، قیمت مناسب، نوآوری یا خدمات ویژه باشد. برای مثال، یک شرکت تولید کننده لوازم الکترونیکی ممکن است با ارائه گارانتی طولانیمدت و خدمات پس از فروش ممتاز، ارزش پیشنهادی خود را تقویت کند.
３. کانالها (Channels)
برای رساندن ارزش پیشنهادی به مشتریان، باید از کانالهای مختلفی استفاده کنید. این کانالها شامل تمامی راههایی است که شما از طریق آنها با مشتریان خود ارتباط برقرار میکنید، مانند فروشگاههای فیزیکی، وبسایت، اپلیکیشن موبایل، شبکههای اجتماعی و تبلیغات محیطی. انتخاب صحیح و بهینهسازی این کانالها میتواند تاثیر بسزایی در جذب و نگهداشت مشتریان داشته باشد.
４. ارتباط با مشتریان (Customer Relationship)
این بخش شامل تمامی فعالیتهایی است که از لحظه ورود مشتری به کسبوکار شما تا پس از خرید محصول یا خدمات انجام میشود تا ارتباطی مثبت و پایدار با مشتریان برقرار شود. این فعالیتها میتوانند شامل خدمات پس از فروش، پشتیبانی مشتریان، برنامههای وفاداری و حتی ارتباطات شخصیسازیشده باشند. برای مثال، یک شرکت هواپیمایی با ارائه خدمات ویژه به اعضای باشگاه مشتریان خود، میتواند ارتباط قویتری با آنها برقرار کند.
５. جریانهای درآمدی (Revenue Streams)
در این بخش، مشخص میشود که کسبوکار شما چگونه و از چه راههایی درآمدزایی میکند. این جریانها میتوانند شامل فروش مستقیم محصولات، مدلهای اشتراکی، تبلیغات، حق اشتراک و سایر روشهای کسب درآمد باشند. برای مثال، یک سرویس استریم ویدیو میتواند از طریق اشتراک ماهیانه و تبلیغات درآمد کسب کند.
６. منابع کلیدی (Key Resources)
منابع کلیدی شامل تمامی داراییها و منابعی است که کسبوکار شما برای تولید و ارائه ارزش به مشتریان نیاز دارد. این منابع میتوانند مالی (مانند سرمایهگذاری)، انسانی (مانند کارکنان متخصص)، فیزیکی (مانند دفتر کار و تجهیزات) و حتی فکری (مانند برند و پتنتها) باشند. برای مثال، یک شرکت تکنولوژی ممکن است نیاز به تیمی از مهندسان نرمافزار و سرمایهگذاری قابل توجه برای توسعه محصول داشته باشد.
７. فعالیتهای کلیدی (Key Activities)
تمامی فعالیتهایی که برای پیشبرد کسبوکار و دستیابی به اهداف آن ضروری هستند، در این بخش قرار میگیرند. این فعالیتها میتوانند شامل تولید، بازاریابی، فروش، تحقیق و توسعه، پشتیبانی مشتریان و سایر عملیات روزمره باشند. برای مثال، یک شرکت تولید کننده مواد غذایی باید به طور مداوم کیفیت محصولات خود را کنترل کند و بازاریابی موثری برای افزایش فروش انجام دهد.
８. مشارکتهای کلیدی (Key Partners)
مشارکتهای کلیدی شامل تمامی ارتباطاتی است که به رشد و توسعه کسبوکار شما کمک میکنند. این ارتباطات میتوانند شامل همکاری با سایر شرکتها، تامینکنندگان، ارگانهای دولتی و غیره باشند. برای مثال، یک استارتاپ در حوزه فناوری ممکن است با یک دانشگاه همکاری کند تا از دانش و منابع تحقیقاتی آن بهرهبرداری کند.
９. ساختار هزینهها (Cost Structure)
در این بخش، تمامی هزینههای مرتبط با راهاندازی و اجرای کسبوکار شما شناسایی و دستهبندی میشوند. این هزینهها به دو دسته اصلی تقسیم میشوند: هزینههای ثابت (مانند اجاره دفتر و حقوق کارکنان) و هزینههای متغیر (مانند هزینههای تبلیغات و تولید). مدیریت و کنترل این هزینهها برای حفظ سودآوری و پایداری مالی کسبوکار بسیار مهم است.
بیزینس پلن را با مدل کسب و کار اشتباه نگیرید!
بیزینس پلن و مدل کسبوکار دو ابزار مهم در دنیای کسبوکار هستند که اغلب با یکدیگر اشتباه گرفته میشوند. در حالی که هر دو برای برنامهریزی و موفقیت کسبوکار ضروری هستند، تفاوتهای اساسی بین آنها وجود دارد. بیزینس پلن یک سند جامع و تفصیلی است که اهداف، استراتژیها، پیشبینیهای مالی و برنامههای عملیاتی کسبوکار را توضیح میدهد. در مقابل، مدل کسبوکار به توصیف چگونگی ایجاد، ارائه و کسب ارزش در کسبوکار میپردازد.
تفاوتهای اصلی بین بیزینس پلن و مدل کسب و کار
- محتوا:
بیزینس پلن: شامل جزئیات دقیق درباره اهداف، استراتژیها، بازار هدف، رقبا، برنامههای عملیاتی و پیشبینیهای مالی.
مدل کسبوکار: تمرکز بر نحوه ایجاد، ارائه و کسب ارزش، شامل اجزای کلیدی مانند مشتریان، ارزش پیشنهادی، کانالها و منابع.
- هدف:
بیزینس پلن: ارائه یک نقشه جامع برای راهاندازی و مدیریت کسبوکار، مورد استفاده برای جذب سرمایهگذاران و هدایت کسبوکار.
مدل کسبوکار: توصیف چگونگی عملکرد کسبوکار به صورت کلی و کمک به شناسایی و بهبود بخشهای مختلف کسبوکار.
- جزئیات:
بیزینس پلن: بسیار جزئی و شامل تحلیلهای عمیق بازار، پیشبینیهای مالی دقیق و برنامههای تفصیلی.
مدل کسبوکار: خلاصهتر و بیشتر به بیان کلیات میپردازد.
- کاربرد:
بیزینس پلن: بیشتر برای ارتباط با سرمایهگذاران، بانکها و سهامداران استفاده میشود.
مدل کسبوکار: به عنوان یک ابزار داخلی برای بهبود و بهینهسازی عملیات کسبوکار استفاده میشود.
- زمانبندی:
بیزینس پلن: معمولاً برای یک دوره زمانی طولانیتر، مثلاً پنج ساله، تدوین میشود.
مدل کسبوکار: میتواند به صورت دورهای بازبینی و اصلاح شود تا با تغییرات بازار و استراتژیها هماهنگ باشد.
- انعطافپذیری:
بیزینس پلن: کمتر انعطافپذیر و نیازمند تغییرات اساسی برای تطابق با شرایط جدید.
مدل کسبوکار: انعطافپذیرتر و قابل تطبیق با تغییرات سریع بازار و محیط کسبوکار.
با درک تفاوتهای این دو ابزار، میتوانید از هر یک به صورت مؤثر و در موقعیتهای مناسب بهرهبرداری کنید تا به موفقیت کسبوکار خود دست یابید.
انواع مدلهای کسب و کار
مدلهای کسبوکار مختلف به شرکتها کمک میکنند تا به روشهای گوناگون به درآمد و سودآوری دست یابند. در ادامه به بررسی برخی از رایجترین مدلهای کسبوکار میپردازیم، نکته اینکه حتماً لازم نیست که یک کسبوکار از یک بیزینس مدل پیروی کند بلکه میتوانید ترکیبی از چند بیزینس مدل را داشته باشد.
- تولید کننده (Manufacturer)
تولید کننده از مواد خام، محصولات نهایی را تولید کرده و ممکن است این محصولات را مستقیماً به مصرفکنندگان یا از طریق واسطهها بفروشد. مثال: شرکتهای تولید کننده خودرو و لوازم خانگی.
- توزیع کننده (Distributor)
توزیع کننده محصولات را از تولیدکنندگان خریداری کرده و به خرده فروشان یا مصرفکنندگان نهایی میفروشد. مثال: عمدهفروشان مواد غذایی.
- خرده فروش (Retailer)
خرده فروش محصولات را از توزیع کنندگان خریداری کرده و به مصرفکنندگان نهایی میفروشد. مثال: فروشگاههای زنجیرهای.
- فرانچایز (Franchise)
در این مدل، شما از برند و کالای یک کسبوکار دیگر استفاده میکنید و در ازای آن حق امتیاز پرداخت میکنید. مثال: شعب فستفود مکدونالد.
- آجر و ملات (Brick-and-Mortar)
مدل کسبوکارهای سنتی است که در آن خردهفروشان، عمده فروشان و تولیدکنندگان به شکل مستقیم و حضوری با مشتریان در ارتباط هستند. مثال: مغازههای حضوری.
- ای کامرس (E-commerce)
در این مدل، کسبوکارها محصولات خود را به صورت آنلاین میفروشند. مثال: فروشگاههای اینترنتی.
- خشت و آجر (Bricks-and-Clicks)
ترکیبی از دو مدل حضوری و آنلاین است. مشتری میتواند به شکل حضوری خرید کند یا آنلاین ثبت سفارش دهد. مثال: فروشگاههای فیزیکی با امکان خرید آنلاین.
- قرون به قرون (Nickel-and-Dime)
در این مدل، کسبوکار محصول پایهای را با کمترین قیمت ممکن عرضه میکند و برای خدمات اضافی هزینههای بیشتری دریافت میکند. مثال: شرکتهای هواپیمایی که برای خدمات اضافی هزینه بیشتری میگیرند.
- فریمیوم (Freemium)
در این مدل، سرویس پایهای رایگان ارائه میشود و برای امکانات اضافی هزینهای دریافت میشود. مثال: سرویسهای فضای ذخیرهسازی ابری.
- مدل حق اشتراک (Subscription)
مشتری برای استفاده از خدمات به صورت ماهیانه یا سالیانه حق اشتراک پرداخت میکند. مثال: سرویسهای استریم ویدئو.
- مدل تجمیعی (Aggregator)
کسبوکارهایی در یک حوزه خاص تحت یک برند جمع میشوند و به ازای یافتن مشتری کمیسیون دریافت میکنند. مثال: تاکسیهای اینترنتی.
- بازار آنلاین (Online Marketplace)
بازار آنلاین فروشندگان مختلف را در یک محیط آنلاین جمع میکند تا محصولات یا خدمات خود را به مشتریان عرضه کنند. مثال: دیجیکالا.
- مدل تبلیغاتی (Advertisement)
رسانههایی که اطلاعات رایگان ارائه میدهند و از نمایش تبلیغات کسب درآمد میکنند. مثال: سایتهای خبری.
- فروش اطلاعات (Data Selling)
فروش اطلاعات کاربران به شرکتهای دیگر برای تحقیقات بازار و تبلیغات هدفمند. مثال: فیسبوک.
- آژانس (Agency-Based)
شرکتهایی که در فعالیتهای جانبی کسبوکارها تخصص دارند و این خدمات را به آنها ارائه میدهند. مثال: آژانسهای دیجیتال مارکتینگ.
- همکاری در فروش (Affiliate Marketing)
شما محصولات دیگران را بازاریابی و فروش میکنید و به ازای هر فروش، کمیسیون دریافت میکنید. مثال: برنامههای همکاری در فروش آمازون.
- دراپ شیپینگ (Dropshipping)
کالاهای عمده فروشی را به قیمت خرده فروشی دلخواه میفروشید و تأمینکننده تمام مراحل ثبت سفارش و ارسال را بر عهده دارد. مثال: فروشگاههای آنلاین.
- بازاریابی شبکهای (Network Marketing)
بازاریابی به شکل هرمی که بازاریابان با فروش محصول یا جذب بازاریاب کمیسیون دریافت میکنند. مثال: شرکتهای بازاریابی شبکهای.
- جمع سپاری (Crowdsourcing)
استفاده از مردم برای ایجاد ارزش. مثال: ویکیپدیا.
- واسطه گری یا تسهیل گر (Peer 2 Peer Catalyst)
اتصال فروشندگان و خریداران به یکدیگر. مثال: پلتفرم نیازمندیهای آنلاین.
- نرمافزار به عنوان خدمت (SAAS)
ارائه نرمافزار، سختافزار یا پلتفرم به عنوان خدمت و دریافت هزینه در ازای آن. مثال: نرمافزارهای حسابداری آنلاین.
- حراجی (Auction-Based)
کالا به مزایده گذاشته میشود و به بالاترین قیمت فروخته میشود. مثال: سایتهای حراجی آنلاین.
- سطح دسترسی (Touch Level)
تعاملات انسانی بالا برای فروش یک محصول. مثال: آرایشگاهها.
- مدل مصرفی (Razor And Blades)
فروش کالای اصلی با کمترین سود ممکن و افزایش فروش کالای مکمل. مثال: فروش کنسولهای بازی.
- درخواست سریع (On-Demand)
مشتری درخواست خود را از طریق اپلیکیشن مطرح میکند و سرویس در سریعترین زمان ممکن ارائه میشود. مثال: سرویسهای درخواست تاکسی آنلاین.
- باشگاه یا انجمن محور (User Community)
اعضای انجمن برای استفاده از امکانات حق عضویت پرداخت میکنند. مثال: دیجیپلاس.
جمعبندی
بیزینس مدل اساس و زیربنای هر کسبوکار موفق است. بدون داشتن یک مدل کسبوکار مناسب، احتمال مواجهه با شکست و مشکلات در مسیر کسبوکار به شدت افزایش مییابد. طراحی مدل کسبوکار، نه تنها به شما کمک میکند تا برنامهریزی دقیقی برای رسیدن به سود و درآمد داشته باشید، بلکه از هدر رفتن انرژی، زمان و سرمایه جلوگیری میکند.
اگرچه بیان تمام جزئیات و پیچیدگیهای طراحی مدل کسبوکار در یک مقاله امکانپذیر نیست، اما تلاش شد تا به زبانی ساده و کاربردی، جنبههای مختلف این موضوع مورد بررسی قرار گیرد. این مقاله به عنوان یک راهنمای جامع، شما را با اصول و انواع بیزینس مدل آشنا میکند و میتواند نقطه شروع مناسبی برای طراحی مدل کسبوکار شما باشد.
با مطالعه این مقاله، اطلاعات لازم برای شروع و بهبود کسبوکار خود را به دست خواهید آورد. اگر همچنان سوال یا ابهامی در این زمینه دارید، میتوانید در بخش نظرات سوالات خود را مطرح کنید و پاسخهای مورد نیاز را دریافت نمایید.
